Avrupa BirliÄŸi (AB) Temel Haklar Kurumu (FRA) AB’yi, sığınma talebi reddedilen kiÅŸiler için üçüncü ülkelerde kurmayı planladığı “geri gönderme merkezleri”nde temel haklara riayet edilmesi için düzenlemeler yapılması gerektiÄŸi konusunda uyardı.
FRA tarafından AB’nin sığınma talebi reddedilen kiÅŸiler için üçüncü ülkelerde kurulacak “geri gönderme merkezleri” kurma planıyla ilgili yazılı açıklama yapıldı.
“Planlanan geri dönüş merkezleri temel haklardan muaf bölgeler olamaz” baÅŸlıklı açıklamada, merkezlerin kurulmasından önce AB yasalarına göre ele alınması gereken güvenlik önlemleri olduÄŸuna iÅŸaret edildi.
Açıklamada, “Bu merkezler, üçüncü ülkelerde bulunsalar dahi AB yasalarında belirtilen temel hak güvencelerine uymak zorundadır. Ãœye ülkeler ve/veya Frontex, merkezlerde ve herhangi bir transfer sırasında hak ihlallerinden sorumlu olacaktır.” ifadesi kullanıldı.
Geri dönüş merkezlerinin oluÅŸturulmasının “yalnızca açık ve saÄŸlam güvencelerle birlikte olursa” AB yasalarıyla uyumlu olacağının vurgulandığı açıklamada, gerekli koÅŸullar şöyle sıralandı:
“Her geri dönen kiÅŸinin sığınma baÅŸvurusunun reddi, bireysel bir deÄŸerlendirmenin sonucunda verilen açık ve yasal bir karara dayanmalıdır. Geri dönüşler, keyfi gözaltı veya transfer, ciddi zarara yol açacak, insanlık dışı veya aÅŸağılayıcı muameleleri yasaklayan AB kurallarına uyumlu olmalıdır. YaÅŸlılar, engelliler ve çocuklar gibi savunmasız durumdaki kiÅŸiler bu merkezlere gönderilmemelidir. AB ve/veya üye ülke, bir merkeze ev sahipliÄŸi yapan herhangi bir üçüncü ülkeyle yasal olarak baÄŸlayıcı bir anlaÅŸma saÄŸlamalıdır. AnlaÅŸma, AB yasaları kapsamında yer alan haklara saygı göstermeli; merkeze ve merkezden menÅŸe ülkeye transfer düzenlemelerini açıklığa kavuÅŸturmalıdır. AnlaÅŸmayı sonuçlandırmadan önce olası temel hak risklerinin ve hafifletme önlemlerinin bir etki deÄŸerlendirmesi yapılmalıdır. Ãœye ülkeler merkezin maliyetlerini karşılamak için AB fonlarını kullanırsa, AB fonları kapsamındaki belirli temel hak güvenceleri de geçerli olacaktır. Temel hak ihlallerinin risklerini azaltmak için, anlaÅŸma etkili ve bağımsız insan hakları izleme mekanizmaları için hükümler de içermelidir.”
Açıklamada, FRA Direktörü Sirpa Rautio’nun, “AB ve üye ülkeler göçü yönetmek için çözümler bulmaya çalışırken, insanların hayatlarını ve haklarını koruma yükümlülüklerini unutmamalıdırlar. Planlanan geri dönüş merkezleri haklardan muaf bölgeler haline gelemez. Bunlar yalnızca saÄŸlam ve etkili temel haklar güvenceleri içerdikleri takdirde AB yasalarına uyacaktır.” deÄŸerlendirmesine yer verildi.
