Avrupa BirliÄŸi’nde (AB) rüzgar ve güneÅŸ enerjisinden elde edilen elektrik üretimi, geçen yıl ilk kez fosil yakıtlardan elde edilen üretimi geride bıraktı.
Uluslararası enerji düşünce kuruluÅŸu Ember’in yayımladığı Avrupa Elektrik DeÄŸerlendirmesi raporuna göre, 2025’te AB’de elektrik üretiminin yüzde 30’u rüzgar ve güneÅŸten saÄŸlanırken fosil yakıtların payı yüzde 29’da kaldı. Böylece rüzgar ve güneÅŸ, AB elektrik üretiminde ilk kez fosil yakıtları geride bırakmış oldu.
Bu deÄŸiÅŸimde, üst üste dördüncü yılda da yüzde 20’nin üzerinde büyüyen ve AB elektrik üretiminde rekor düzeyde yüzde 13 paya ulaÅŸan güneÅŸ enerjisindeki hızlı artış belirleyici oldu. GüneÅŸten elektrik üretimi, 2025’te hem kömür hem de hidroelektrikten üretimi geride bıraktı.
Kurulumların artmasıyla güneÅŸ enerjisinden elektrik üretimi tüm AB ülkelerinde yükseldi. Macaristan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Yunanistan, Ä°spanya ve Hollanda’da güneÅŸ enerjisi, toplam elektrik üretiminin beÅŸte birinden fazlasını saÄŸladı.
Böylece, yenilenebilir enerji kaynakları, 2025’te AB elektrik üretiminin yüzde 48’ini saÄŸladı.
OlaÄŸan dışı hava koÅŸulları hidroelektrik üretimini yüzde 12, rüzgar enerjisi üretimini ise yüzde 2 azaltırken güneÅŸ enerjisi üretimini artırdı. Buna raÄŸmen rüzgar enerjisi, yüzde 17 payla AB’nin en büyük ikinci elektrik kaynağı olmayı sürdürerek doÄŸal gazdan daha fazla elektrik üretilen kaynak oldu.
Raporda, AB genelinde yapısal bir dönüşüm yaÅŸandığına iÅŸaret edilerek, 2025’te üye 27 ülkenin 14’ünde rüzgar ve güneÅŸten üretilen elektriÄŸin, tüm fosil yakıtların toplamını aÅŸtığı belirtildi.
Elektrik üretiminde rüzgar ve güneÅŸin payı 2020’de yüzde 20 iken 2025’te yüzde 30’a yükseldi. Fosil yakıtların payı ise aynı dönemde yüzde 37’den yüzde 29’a geriledi. Hidroelektrik ve nükleer enerjiden üretim ise büyük ölçüde yatay seyretti.
AB’nin doÄŸal gaz faturası 32 milyar avroya çıktı
DoÄŸal gazdan elektrik üretimi, zayıf hidroelektrik üretiminin etkisiyle 2025’te yüzde 8 arttı ancak uzun vadede düşüş eÄŸilimini sürdürdü. AB’de gazdan elektrik üretimi, 2019’daki son zirvesinin halen yüzde 18 altında kaldı.
Artan gaz tüketimi, AB elektrik sektörünün doÄŸal gaz ithalat faturasını 2025’te yaklaşık 32 milyar avroya çıkardı. Bu tutar, bir önceki yıla göre yüzde 16 artış anlamına gelirken 2022’deki enerji krizinden bu yana kaydedilen ilk yükseliÅŸ oldu. En yüksek harcama Ä°talya ve Almanya’da gerçekleÅŸti.
Kömür kullanımı ise düşüşünü sürdürerek 2025’te AB elektrik üretiminde yüzde 9,2 ile tarihi düşük seviyeye indi. Kömürün payı, 10 yıl önce yaklaşık yüzde 25 seviyesindeydi. AB’de 19 ülkede kömürden elektrik üretiminin payı sıfır ya da yüzde 5’in altında kaldı.
Rapora iliÅŸkin deÄŸerlendirmelerde bulunan Ember Kıdemli Enerji Analisti Beatrice Petrovich, AB’nin bir sonraki önceliÄŸinin pahalı ve ithal gaza bağımlılığı ciddi ÅŸekilde azaltmak olması gerektiÄŸini belirterek, “Gaz, AB’yi enerji ÅŸantajına daha açık hale getirirken aynı zamanda elektrik fiyatlarını da yükseltiyor.” ifadesini kullandı.
Batarya depolama kullanımının, doğal gazın yoğun kullanıldığı saatlerde yerli yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin kullanılmasına yardımcı olmaya başladığını kaydeden Petrovich, bu eğilimin hızlanması halinde akşam zirve saatlerinde gaza olan ihtiyacın azalabileceğini ve elektrik fiyatlarının istikrar kazanabileceğine dikkati çekti.
