İş gücü tasarrufu sağlayan teknolojiler ile yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşmasının, yenilenebilir enerji sektöründeki istihdam yapısını dönüştürmesi bekleniyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ile Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından hazırlanan “Yenilenebilir Enerji ve Ä°stihdam – Yıllık DeÄŸerlendirme 2025” raporuna göre 2012’de 7,3 milyon olan yenilenebilir enerji istihdamı, 2024’ün sonunda 16,6 milyona ulaÅŸtı.
Yenilenebilir enerji istihdamının artışında 2024’e kadar büyüme, “kayda deÄŸer” olarak deÄŸerlendirilirken iÅŸ gücünün ise teknolojik geliÅŸmeler ışığında daha farklı ÅŸekilleneceÄŸi öngörülüyor.
IRENA 16. Genel Kurulu kapsamında IRENA Sosyoekonomi ve Politika Birimi Başkanı Michael Renner ve ILO Gelecek Becerileri Birimi Başkanı Olga Strietska Ilina, uluslararası medya mensupları ile bir araya gelerek rapora ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Renner, 2024’te özellikle güneÅŸ ve rüzgar enerjisinde kurulumların rekor düzeye çıktığını ancak istihdamdaki artışın rekorlara göre beklentilerin altında kaldığını söyledi.
İş gücünden tasarruf sağlayan dijital teknolojilerin kullanımının giderek arttığına işaret eden Renner, enerji sektöründe dijitalleşmenin istihdam ihtiyacını azalttığını, yapay zekanın devreye girmesiyle bu eğilimin güçleneceğini dile getirdi.
Renner, güneÅŸ enerjisinde çatı üstü gibi merkezi olmayan kurulumlardan, enerji santrali ölçeÄŸindeki kurulumlara geçiÅŸin artmasıyla iÅŸ gücüne ihtiyacın azaldığına dikkati çekerek, “Hindistan, Almanya, ABD ve bazı diÄŸer ülkelerde son yıllarda tam olarak gördüğümüz ÅŸey bu, küçük ölçekli çatı üstü kurulumların aksine, enerji santrali ölçeÄŸindeki kurulumlara doÄŸru göreceli bir kayma oldu.” bilgisini paylaÅŸtı.
Dubai’de BirleÅŸmiÅŸ Milletler Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Çerçeve SözleÅŸmesi 28’inci Taraflar Konferansı (COP28) kapsamında yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030’a kadar dünya genelinde 3 katına çıkarılması yönündeki taahhüdü anımsatan Renner, şöyle devam etti:
“Yenilenebilir enerji kapasitesi ve bu tesisleri iÅŸletmek için gerekli istihdam artışının güçlü bir büyümeyle devam edeceÄŸini düşünüyoruz. Ä°stihdamdaki arz ile talep arasındaki uyumsuzluÄŸu önlemek için eÄŸitim ve mesleki eÄŸitim programlarının büyük ölçüde artırılması gerekiyor. EÄŸitim ve mesleki eÄŸitim programlarının güçlendirilmesi ihtiyacına bütüncül bir çerçeveden bakmak gerekiyor.”
Raporda “kadın” ve “engelli” istihdamı vurgulandı
Ilina da ILO perspektifinden bakıldığında yenilenebilir enerji sektörü ve istihdamına ilişkin iki önemli noktanın öne çıktığını söyledi.
Bu sektördeki işlerin gençler arasında çevreci yönüyle cazip bulunduğunu belirten Ilina, yenilenebilir enerji sektöründeki istihdamın belirli bir beceri düzeyi, çoğu zaman belirli bir ücret seviyesi ile daha iyi çalışma koşulları sunması sebebiyle tercih edildiğini anlattı.
Ilina, jeopolitik, yeni ticaret düzenlemeleri, gümrük tarifeleri ve çoklu krizlerin yaşandığı belirsizlik ortamında yatırımlarla ilgili genel zorlukların bulunduğunu, bunun da istihdamı etkilediğini söyledi.
Bu sebeple yenilenebilir enerji sektöründeki istihdama yönelik beklentilerin yüksek olduÄŸuna iÅŸaret eden Ilina, “Yenilenebilir enerji sektörünün arz ve talep iliÅŸkisinde bir olgunluÄŸa ulaÅŸmasını bekliyoruz. Bu raporda yer almıyor ama baÅŸka bir raporda her 4 iÅŸten 3’ünün yapay zekadan etkileneceÄŸi tahmin ediliyor. Ä°yi haber ise iÅŸ gücünün yalnızca yaklaşık yüzde 3’ü yüksek düzeyde iÅŸ ikamesi riskiyle karşı karşıya kalacak ancak bu durum sektörde becerilerin geliÅŸtirilmesi ve daha fazla eÄŸitim anlamına geliyor. Rapor, eÄŸitim ve öğretimin temel bir eÅŸitlik ve kapsayıcılık aracı olması gerektiÄŸini vurguluyor.” görüşünü paylaÅŸtı.
Ilina, yenilenebilir enerji sektöründeki kadınlar ve engelli bireylere yönelik bakış açısının raporda detaylandırıldığını söyledi.
Üç yenilenebilir enerji iÅŸinin sadece birinin kadınlar tarafından yapıldığına iÅŸaret eden Ilina, 2030’a kadar yenilenebilir enerjiye geçiÅŸ senaryosunda yeni ortaya çıkacak iÅŸlerin üçte birinden daha azının kadınlara fayda saÄŸlayacağını söyledi.
Ilina, kadın istihdamının bugünün deÄŸil geleceÄŸin de sorunu olduÄŸuna dikkati çekerek, “Kadınların aktif olduÄŸu bu üçte birlik iÅŸlerin çoÄŸu idari, büro iÅŸleri veya bazen teknik iÅŸler ancak nadiren bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında ve nadiren üst yönetim pozisyonlarında yer alıyorlar. Bu nedenle bu döngüyü kırmak son derece önemli. Engelli bireyler söz konusu olduÄŸunda da kalıcı bir ücret farkı bulunuyor. Nüfusun yüzde 16’sının görünür ya da görünmez bir tür engelinin olduÄŸu varsayılıyor.” diye konuÅŸtu.
