Avrupa ülkelerinin savunma bütçelerindeki artış hazırlığı, savunma sanayi ve havacılık firmalarının hisselerinde hızlı yükselişleri beraberinde getirdi.
ABD’de baÅŸkanlık koltuÄŸundaki deÄŸiÅŸim, Avrupa’nın güvenlik politikalarını büyük ölçüde etkiledi. Önceki baÅŸkan Joe Biden döneminde Avrupa BirliÄŸi (AB) ile ABD arasında savunma ve Ukrayna’ya destek konusunda çok yakın bir ittifak bulunurken, bu yakın iliÅŸki Donald Trump’ın baÅŸkanlık koltuÄŸuna oturmasıyla zedelendi.
Sert söylemleri nedeniyle Avrupa’da zaten negatif bir algı oluÅŸturan Trump’ın, Avrupa’ya ekonomik ve askeri açıdan mesafeli yaklaşımı iliÅŸkilerde oldukça zorlu bir dönemin baÅŸlangıcı oldu. BaÅŸkan Trump’ın, Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin ile Ukrayna’da süren savaşın sona erdirilmesine iliÅŸkin barış müzakereleri görüşmelerine AB ülkelerini dahil etmemesi de iliÅŸkilerdeki mesafeyi açtı. Barışın saÄŸlanmasına iliÅŸkin diplomatik müzakerelerin arttığı dönemde Avrupalı ülkeler masada yer almak istiyordu ancak bu talep ABD tarafından karşılık bulmadı.
Trump’ın Ukrayna Devlet BaÅŸkanı Volodimir Zelenskiy ile kameralar önünde tartışmasının ardından ise durum daha da karmaşık bir hal alırken, ABD’nin Kiev’e askeri yardımları askıya alma kararı gelmesi Avrupa’da acil adım atılması gerekliliÄŸini ortaya çıkardı.
Trump’ın 20 Ocak’ta göreve gelmesinin ardından hızla deÄŸiÅŸen politikalar, AB ve Ukrayna ile gerilen iliÅŸkiler sonrası Avrupa ülkeleri savunma harcamalarını büyük ölçüde artırma kararlarını açıklamaya devam ediyor. Yeni kararlar piyasalarda savunma ve havacılık ÅŸirketlerinin hisselerinde ralli havası estiriyor.
Savunma ve havacılık hisselerinde bahar havası
Avrupa piyasalarında savunma ve havacılık ÅŸirketlerinin hisseleri bu yılın başından itibaren artış gösterirken, Trump’ın geçen hafta cuma günü Zelenskiy ile tartışması ve AB liderlerinin Ukrayna’ya destek açıklamaları sonrasında savunma hisseleri bu hafta da yükseliÅŸ eÄŸilimini sürdürdü.
Piyasa deÄŸeri açısından Avrupa’nın en büyük savunma ÅŸirketi olan Ä°ngiltere merkezli BAE Systems’in hisseleri, yılın ilk iÅŸlem günü 2 Ocak’tan itibaren yüzde 41 artarken, son bir haftadaki yükseliÅŸ yüzde 16’yı buldu. Avrupa merkezli çok uluslu havacılık ÅŸirketi Airbus hisseleri de yılbaşından itibaren yüzde 8’e varan deÄŸer kazandı. Åžirketin hisseleri son bir haftada yüzde 5’e yakın yükseldi.
Merkezi Ä°talya’da bulunan havacılık ve savunma ÅŸirketi Leonardo’nun hisselerinde yıl başından beri yüzde 78’i aÅŸan artış görüldü. Leonardo hisseleri, son bir haftada yüzde 20 deÄŸer kazandı.
Fransa merkezli havacılık, savunma, ulaşım ve güvenlik ÅŸirketi Thales Group hisselerindeki yükseliÅŸ yılın başından beri yüzde 79’u, son bir haftada ise yüzde 28’i buldu. Almanya merkezli otomotiv parça üreticisi ve savunma ÅŸirketi Rheinmetall’in hisseleri 2 Ocak’tan itibaren yaklaşık yüzde 99 arttı. Åžirketin hisseleri bir haftada yüzde 20 yakın deÄŸer kazandı.
Merkezi Ä°ngiltere’de bulunan havacılık ve savunma firması Rolls-Royce hisseleri de yıl başından bu yana yüzde 36 yükselirken, son bir haftadaki artış yaklaşık yüzde 8 oldu. Ä°sveçli havacılık ve savunma sanayi ÅŸirketi Saab hisseleri de ocak başından itibaren yaklaşık yüzde 62 deÄŸer deÄŸer kazandı. Saab hisselerinde geçen haftadan bu yana da yüzde 17’nin üzerinde artış görüldü.
Fransız savunma firması Safran’ın hisseleri yıl başından beri yaklaşık yüzde 20, son haftada ise yüzde 3,6 yükseldi.
Savunma harcamalarını artırma kararı alan ülkeler ve planları
AB Komisyonu BaÅŸkanı Ursula von der Leyen, bu hafta başında AB’nin yeni savunma paketi ve yeniden silahlanma planını tanıttı. Von der Leyen, Avrupa’nın güvenliÄŸi konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiÄŸine dikkat çekerek, söz konusu planla 800 milyar euroluk savunma harcamasının harekete geçebileceÄŸini dile getirdi.
AB üyesi ülkelerin savunma harcamalarını Gayri Safi Yurt İçi Hasılalarının (GSYH) yüzde 1,5’i oranında artırması durumunda dört yıllık sürede yaklaşık 650 milyar euroluk bir mali alan yaratabileceÄŸini ve ayrıca ülkelere savunma yatırımı için 150 milyar euroluk kredi saÄŸlayacak bir araç oluÅŸturulabileceÄŸini bildirdi.
AB liderleri yeni savunma paketi ve silahlanma planını ve Ukrayna’ya desteÄŸi görüşmek üzere 6 Mart’ta olaÄŸanüstü zirvede bir araya geldi. Fransa, uzun vadeli bir savunma planı kapsamında bu alandaki harcamalarını 2030’a kadar yıllık 3 milyar euro artıracağını açıkladı.
Ä°ngiltere BaÅŸbakanı Keir Starmer, geçen hafta, ülkesinin savunma harcamalarını 2027’ye kadar GSYH’nin yüzde 2,5’ine çıkaracağını ve bu artışı finanse etmek için dış yardım bütçesinin yüzde 0,5’ten yüzde 0,3’ye çekileceÄŸini duyurdu.
Almanya’da yeni hükümeti kurmasını beklenen partilerin temsilcileri, savunma harcamalarını artırmak için anayasada borç freninin gevÅŸetilmesi ve acilen ihtiyaç duyulan altyapı yatırımları için gelecek 10 yılda kullanılmak üzere 500 milyar euroluk fon kurulması konusunda bu hafta anlaÅŸmaya vardı.
NATO’nun Avrupalı üyelerinin GSYH’lerinin yüzde 2’sini savunmaya ayırma yönünde hedefleri bulunurken, tüm NATO üyeleri savunma alanında her yıl bu seviyede harcama yapmıyor. Trump, Avrupa ülkelerinin savunmaya yeterince kaynak ayırmadığını savunurken, AB ülkelerinin savunma harcamaları GSYH’lerinin yüzde 1,9’u seviyesinde bulunuyor. Trump, NATO üyelerinden GSYH’lerinin yüzde 5’ini savunmaya harcamalarını talep ediyor.
