BirleÅŸmiÅŸ Milletler Çevre Programı (UNEP) Ä°cra Direktörü Inger Andersen, geçen yıl emisyonların yüzde 1,2 yükseldiÄŸini belirterek, “Bu kabul edilemez ve bu yüzden bu gidiÅŸatı durdurmalıyız. Bunun için iklim adaletine ihtiyacımız var.” dedi.
Bu yıl baÅŸkanlığını BirleÅŸik Arap Emirlikleri’nin (BAE) yürüttüğü COP28’in 30 Kasım’da baÅŸlamasıyla sürpriz geliÅŸmeler olduÄŸunu söyleyen Andersen, zirve gündeminin hızla kabul edildiÄŸini ve geliÅŸmekte olan ülkelerin iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin etkilerinden kaynaklanan zararlarının tazmin edilmesini amaçlayan Kayıp Zarar Fonu’nda hızla anlaÅŸma saÄŸlandığını dile getirdi.
Andersen, Kayıp Zarar Fonu’na ÅŸu ana kadar yaklaşık 700 milyon dolarlık taahhüt açıklandığını anımsatarak, “Her gün artıyor ve bu iyi bir geliÅŸme ancak milyar dolarlara ihtiyaç var.” dedi.
Fona BAE, Almanya, Ä°talya ve Fransa gibi ülkeler 100’er milyon dolar seviyesinde katkı saÄŸlarken dünyanın en büyük kirleticisi ABD’nin Kayıp Zarar Fonu’na 17,5 milyon dolar taahhüt açıkladığının hatırlatılması üzerine Andersen, “ABD, YeÅŸil Ä°klim Fonu’na birkaç milyar dolar saÄŸlayacağını açıkladı ama bu fonların tahsis edilmesi gerekiyor. Eminim bir ÅŸekilde bu tahsis süreçleri gerçekleÅŸecek. Dünya kesinlikle en büyük kirletici ülke olarak ABD’nin Kayıp Zarar Fonu’na katkısını artırmasını ve bu fonun önemli bir parçası olmasını bekleyecektir. Umuyorum ki bu durum gerçekleÅŸir.” diye konuÅŸtu.
“GidiÅŸatımız doÄŸru deÄŸil”
Andersen, Paris AnlaÅŸması’nın ardından iklim deÄŸiÅŸikliÄŸiyle kolektif mücadelenin ilk envanteri olan Küresel Durum DeÄŸerlendirmesi’nin sonuçlanmasına yönelik müzakerelerin sürdüğünü ve çok önemli olan bu deÄŸerlendirmenin sıcaklık artışını sınırlandırmak için “dünyanın doÄŸru yolda olmadığını” göstereceÄŸini anlattı.
Bu deÄŸerlendirmede ülkelerin UNFCCC’ye 2025’te sunması gereken yeni ulusal katkı beyanlarında neye ihtiyaç olduÄŸunu da göstereceÄŸini söyleyen Andersen, şöyle konuÅŸtu:
“Gerçek net bir ÅŸekilde ortada ki; kömür, petrol ve gaz üretiminde bir artış var. UNEP verileri, 2021’de 55 gigaton olan emisyonların 2022’de yüzde 1,2 artışla 57 gigatona çıktığını gösteriyor. Kabul edilemez ve bu yüzden bu gidiÅŸatı kesinlikle durdurmalıyız. Bunun için iklim adaletine ihtiyacımız var. Zengin ülkeler, G20, tüm emisyonların yüzde 76’sından sorumlu ve ekonomilerini karbondan arındırmak için ilk olarak adım atması gerekenler. Dayanışma içinde olmalıyız. Ayrıca, yoksul ülkelere yatırım yapmanın geleceÄŸe yönelik akıllı bir yatırım olduÄŸunun farkına varmalıyız. Gitmemiz gereken yönde deÄŸiliz ve baÅŸarısız not alıyoruz.”
“Bilim 30 yılı aÅŸkın süredir büyük bir netlikle atmosferde neler olduÄŸunu gösteriyor”
Andersen, küresel sıcaklık artışına yol açan nedenler ve artışı sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlandırmak için yapılması gerekenler konusunda bilimin 30 yılı aşkın süredir net olduğuna işaret etti.
Hükümetler Arası Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Paneli’nin (IPCC) “çok büyük bir netlikle” atmosferimizde neler olduÄŸunu ve küresel ısınma bakımından neler yaÅŸandığını gösterdiÄŸini belirten Andersen, “Bilimin söyledikleri net. Bu reddedilemez, tartışılamaz ve itiraz edilemez bir gerçek. Bu yüzden, iklim müzakerelerinde ‘fosil yakıtlardan çıkış’ veya ‘fosil yakıtların azaltılması’ gibi ifadelere takılmıyorum çünkü yaÅŸadığımız dünya karbonsuz, emisyonsuz bir dünya olmalı. Emisyonların, doÄŸanın absorbe edebileceÄŸi dengede olduÄŸu bir dünya olmalı. Åžu anda gezegenimiz emisyonları absorbe edemiyor ve sıcaklık artıyor.” diye konuÅŸtu.
Uluslararası medyada COP28 BaÅŸkanı Sultan Ahmed Al Jaber’e atfedilen “küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlanmak için fosil yakıtlardan çıkmak gerektiÄŸine iliÅŸkin bilimsel bir kanıt olmadığı” yönündeki iddialar ve bu tür bir yaklaşımın iklim müzakerelerine etkisinin olup olmayacağına iliÅŸkin endiÅŸeli olmadığını belirtti.
Andersen, “Al Jaber’e atfedilen ifadelerin fosil yakıtlarla ilgili müzakereleri etkileyeceÄŸini sanmıyorum çünkü dünya burada ve izliyor. Ä°nsanlar çözüm bulmak için, taahhütler vermek için buradalar.” dedi.
BAE, zengin bir petrol ülkesi olarak COP28’e ev sahipliÄŸi yapması ve COP28 BaÅŸkanlığı’na Abu Dabi Ulusal Petrol Åžirketi (ADNOC) Ãœst Yöneticisi Al Jaber’i getirmesi nedeniyle uzun süredir eleÅŸtirilerin hedefinde yer alıyor.
Uluslararası medyada bu hafta yer alan haberlerde, geçen ay Ä°rlanda Eski CumhurbaÅŸkanı Mary Robinson ile katıldığı etkinlikteki konuÅŸmasında, Al Jaber’e “küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmak için fosil yakıtlardan çıkılmasının gerekli olduÄŸuna iliÅŸkin bilimsel bir tespit yok” dönündeki ifadeler atfedilmiÅŸti.
Al Jaber, COP28’de dün IPCC BaÅŸkanı Jim Skea’nın da katıldığı bir basın toplantısı düzenleyerek, ifadelerinin yanlış yorumlandığını ve bir mühendis olarak bilime karşı saygı, inanç ve tutkusunun olduÄŸunu belirtmiÅŸti.
Not: Haber yazıldığında konferans devam ediyordu.
