Bulgaristan’da 1985’te 9 milyona kadar çıkan nüfus, son 40 yılda düşük doÄŸum oranları ve artan göç nedeniyle sürekli gerileyerek 6,4 milyona düştü, hükümetlerin bu trendi tersine çevirme çabaları ise sonuçsuz kaldı.
Bulgaristan Ulusal Ä°statistik Enstitüsünün (NSÄ°) verilerine göre ülkede 1985’te 8 milyon 948 bin olan nüfus, aradan geçen sürede yaklaşık yüzde 30 kayıpla 2023 yılı itibarıyla 6 milyon 445 bine geriledi.
NSİ verileri ışığında 2023’te ülkede 57 bin bebek dünyaya geldi, 101 bin kişi hayatını kaybetti. Son 25 yıldır ölümlerin doğumlardan fazla olması, ülkedeki nüfusun azalmasında en etkili faktör olarak öne çıktı.
Ayrıca Bulgaristan’dan diÄŸer ülkelere göç, ülkenin 2007 başındaki Avrupa BirliÄŸi üyeliÄŸi sonrası hızlanarak son yıllardaki nüfus kaybının etkenlerinden oldu.
Hükümet, nüfus artışı için birçok önlem aldı
Bulgaristan, nüfus kaybını azaltmak ve tersine çevirmek için birçok önlem alsa da arzuladığı neticeyi elde edemedi.
Bu kapsamda 2012-2030 dönemini kapsayan “Nüfusun Demografik GeliÅŸimi İçin GüncellenmiÅŸ Ulusal Strateji”, 2012’de hükümet tarafından kabul edildi.
5 yaÅŸ ve üzeri bireylerin aktif sosyal yaÅŸama daha fazla dahil olmalarını amaçlayan strateji 2019’da kabul edildi.
Son yıllarda hükümet, nüfusun azaldığı kırsal alanlara daha fazla kaynak aktararak sanayileşmeyi ve konut politikalarını geliştirmeyi, göçmenlerin geri dönüşünü teşvik etmeyi amaçlıyor.
Bulgaristan, 1960’lardan bu yana aileler ve çocuklar için devlet destek sistemi uyguluyor ancak diÄŸer AB ülkeleriyle karşılaÅŸtırıldığında bu programa ayrılan kaynaklar yetersiz kalıyor.
Nüfus, 2050 yılında 5 milyonun altına düşebilir
Bulgaristan Bilimler Akademisinden Prof. Dr. Nadejda İlieva, AA muhabirine ülke nüfusunun azalmasının nedenlerini ve buna karşı alınabilecek önlemleri anlattı.
Ä°lieva, son 10 senede yıllık ortalama 84 bin kiÅŸi azalan Bulgaristan nüfusunun 2050’de 5 milyonun altına düşeceÄŸini öngördüğünü söyledi.
Nüfus azalmasının, doÄŸum oranlarının ölüm oranlarından düşük olmasından kaynaklandığını belirten Ä°lieva, düşük doÄŸum oranlarının yalnızca Bulgaristan’da deÄŸil geliÅŸmiÅŸ tüm dünyada gözlendiÄŸini ifade etti.
Ä°lieva, hükümetin doÄŸurganlık oranını artırmak için çeÅŸitli önlemler aldığını ve Bulgaristan’ın 2 yıl ile en uzun doÄŸum iznine sahip ülkelerden biri olduÄŸunu fakat nüfus artışını saÄŸlamak için Avrupa çapında uygulanan tüm politikaların genel olarak çok büyük sonuçlar vermediÄŸini kaydetti.
Avrupa ülkelerinde nüfus artışının, baÅŸka bölgelerden göçmen çekerek saÄŸlandığını ifade eden Ä°lieva, “Ä°nsanlar, her zaman daha iyi finansal ve sosyal güvenlik elde edebilecekleri yerlere göç ederler.” dedi.
Ä°lieva, ülkeden dışarıya göçün, içeriye göçten daha fazla olduÄŸunu belirterek, “1989’dan sonra politik ve ekonomik nedenlerden dolayı çok büyük bir göç dalgası baÅŸladı. 1989-1992 yıllarında Bulgaristan’ı 467 bin kiÅŸi terk etti. 1993-2000 yıllarında bu sayı 231 bin kiÅŸiye, 2001-2010 yıllarında 219 bin kiÅŸiye, 2010-2020 yıllarında ise 300 bin kiÅŸiye ulaÅŸtı yani 1989 ile 2021 yılları arasında Bulgaristan’dan yaklaşık 1 milyon 200 bin kiÅŸi göç etti.” dedi.
Öte yandan, son yıllarda ülkeye yerleÅŸenlerin sayısında artış gözlendiÄŸini ve bunun yurt dışında yaÅŸayan Bulgarların ve Türkiye’den gelen Bulgaristan kökenli Türklerin geri dönüşünden kaynaklandığını belirten Ä°lieva, özellikle Türklerin yoÄŸun yaÅŸadığı Kırcaali bölgesinde kentselleÅŸmenin arttığını dile getirdi.
Nüfus yoÄŸunluÄŸunun Bulgaristan’ın kuzeybatı bölgesinde en az olduÄŸuna iÅŸaret eden Ä°lieva, son yıllarda Batı Rodoplar bölgesinde de ciddi azalmanın gözlendiÄŸini söyledi.
Ä°lieva, baÅŸkent Sofya ve büyük ÅŸehirlerden Plovdiv, Varna, Burgaz, Ruse ve Stara Zagora’da nüfus artışının sürdüğünü ve bu eÄŸilimin gelecek yıllarda da devam etmesinin beklendiÄŸini sözlerine ekledi.
