Avrupa BirliÄŸi (AB), Avrupa’da ortak tedarik yoluyla savunma sanayi üretimine yatırım yapmak isteyen üye ülkeleri destekleyecek 150 milyar euroluk yeni mali aracı resmen kabul etti.
AB Konseyinden yapılan yazılı açıklamada “Avrupa Güvenlik Eylem Planı”nı (SAFE) kuran yönetmeliÄŸin kabul edildiÄŸi duyuruldu.
Avrupa’nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi amacıyla oluÅŸturulan yeni mali araç aracılığıyla AB, talep üzerine ve ulusal planlar doÄŸrultusunda ilgili üye ülkelere dağıtılmak üzere 150 milyar euroya kadar kredi saÄŸlayacak.
Bundan yararlanmak isteyen üye ülkelerin, kredilere hak kazanabilmeleri için prensip olarak en az iki katılımcı ülkeyi kapsayan ortak satın alımlar gerçekleştirmeleri gerekecek.
Mevcut jeopolitik duruma ve savunma ekipmanlarına büyük miktarda yatırım yapılmasına duyulan acil ihtiyaç nedeniyle SAFE, yalnızca bir üye ülkeyi kapsayan tedariklere de sınırlı bir süre için izin verecek.
Üçüncü ülkelerin dahli
Ukrayna ve Avrupa Ekonomik Bölgesi’ne dahil Norveç, LihtenÅŸtayn ile Ä°zlanda, AB’ye üye ülkelerle aynı ÅŸartlarda muamele görecek. Hem ortak tedariklere katılabilecekler hem de onların kendi endüstrilerinden satın alımlar da mümkün olacak.
SAFE ayrıca, AB’ye aday ülkeler, potansiyel aday ülkeler ve Ä°ngiltere gibi AB ile Güvenlik ve Savunma Ortaklıkları imzalayan ülkelerin ortak tedariklere katılmalarına izin verecek.
Hangi savunma ürünleri öncelikli?
SAFE aracılığıyla finanse edilecek ürünler, “mühimmat ve füzeler; derin hassas vuruÅŸ kabiliyetleri de dahil olmak üzere topçu sistemleri, asker ekipmanı ve piyade silahları da dahil olmak üzere kara muharebe kabiliyetleri ve destek sistemleri; kritik altyapı koruması; siber; karşı hareketlilik de dahil olmak üzere askeri hareketlilik, hava ve füze savunma sistemleri, deniz yüzeyi ve su altı kabiliyetleri, insansız hava araçları (Ä°HA) ve Ä°HA karşıtı sistemler, stratejik hava taşımacılığı, havadan havaya yakıt ikmali ve C4ISTAR sistemleri gibi stratejik kolaylaÅŸtırıcılar, uzay varlıkları ve hizmetleri; uzay varlıklarının korunması; yapay zeka ve elektronik savaÅŸ” olarak listelendi.
“Yüzde 35’e 65” kuralı
Tedarik sözleÅŸmeleri, nihai ürünün bileÅŸenlerinin tahmini maliyetinin yüzde 35’inden fazlasının AB ülkeleri, Ukrayna, Norveç, LihtenÅŸtayn ile Ä°zlanda’nın dışındaki ülkelerden satın alınmamasını garanti etmek zorunda.
Dolayısıyla bir savunma ürününün toplam tahmini deÄŸerinin yüzde 65’i adı geçen ülkeler içerisinden satın alınmalı.
SAFE, AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasının ardından 29 Mayıs’ta yürürlüğe girecek.
