Filistinli mültecilerin üçte biri UNRWA’ya baÄŸlı 58 kampta yaşıyor
AA (Gazze)
Ä°srail’in kurulduÄŸu 14 Mayıs 1948’de zorla göç ettirilen ve BirleÅŸmiÅŸ Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı (UNRWA) kayıtlarına 750 bin olarak geçen Filistinli mültecilerin sayısı, 75 yıl sonra, 6,4 milyona yükseldi.
UNRWA’ya göre “Filistinli mülteci”, 1 Haziran 1946 ile 15 Mayıs 1948 arasındaki dönemde doÄŸal ikamet yeri Filistin olan ve 1948 çatışması sonucunda evini ve geçim kaynağını kaybeden kiÅŸi olarak tanımlanıyor. “Filistinli mülteci”nin ayrıca bu tanıma uyan ebeveynlerin soyundan gelenleri de kapsadığı ifade ediliyor.
Filistin resmi raporları ise UNRWA’da kayıtlı olmayanlar da göz önünde bulundurulduÄŸunda, mültecilerin sayısının 6,4 milyondan daha fazla olduÄŸuna iÅŸaret ediyor.
Filistinli mülteciler, dünyanın farklı ülkelerinde çıkan çatışma ve savaş sebebiyle mülteci durumuna düşerek zorlu hayat şartlarına maruz kalanlarla aynı kaderi paylaşmaya devam ediyor.
BM de her yıl 20 Haziran’ı Dünya Mülteciler Günü ilan ederek dünyanın dört bir yanındaki mültecilerin içinde bulundukları kötü duruma karşı dikkati çekmeye çalışıyor.
Filistinlilerin toplam nüfusu
Ä°srail’in kurulduÄŸu 1948’den önce tarihi Filistin topraklarında 1 milyon 400 bin Filistinli yaşıyordu. Ä°srail’in kuruluÅŸuna giden süreçte silahlı Siyonist çeteler tarafından düzenlenen terör saldırıları nedeniyle 800 bin Filistinli evlerini terk etmek zorunda kaldı. UNRWA ise o dönemde göçe zorlanan Filistinlilerin sayısını 750 bin olarak kabul ediyor.
Söz konusu dönemde Filistin’de zorunlu göçe maruz kalan köy ve ÅŸehirlerin sayısı 1300’e ulaÅŸtı. Ä°srail güçleri tarafından o tarihlerde Filistinlilere ait ele geçirdiÄŸi 774 ÅŸehir ve köyden 531 tanesini tümüyle yıktı.
Filistin Ä°statistik Kurumu tarafından mayıs ayında yayımlanan rapora göre, mültecilerle birlikte Filistin nüfusu, 2022 yılının sonu itibariyle 14,3 milyona ulaÅŸtı. Böylece Filistin nüfusunun, 1948’deki Büyük Felaketten (Nekbe) bu yana yaklaşık 10 kat arttığı görülüyor.
Raporda, 14,3 milyonluk nüfusun yaklaşık yarısına tekabül eden 7,1 milyonun iÅŸgal altındaki Filistin topraklarında yaÅŸadığı belirtildi. Söz konusu 7,1 milyonluk Filistinliden 3,2 milyonun Batı Åžeria’da, 2,2 milyonun Gazze Åžeridi’nde ve 1,7 milyonun ise Ä°srail’de yaÅŸadığı aktarıldı.
Sayılarla Filistinli mülteciler
BM Filistinli Mültecilere Yardım Ajansının Aralık 2020 kayıtlarına göre, Filistinli mültecilerin sayısı 6,4 milyona ulaÅŸtı. Bunlardan yaklaşık 2 milyonu Batı Åžeria ve Gazze Åžeridi’nde yaşıyor.
Lübnan’da 12, Ãœrdün’de 10, Suriye’de 9, Batı Åžeria’da 19, Gazze’de 8 olmak üzere UNRWA’ya baÄŸlı 58 mülteci kampı bulunuyor. Filistin Ä°statistik Kurumunun mayıs ayındaki raporunda toplam kayıtlı mültecilerin üçte birinin bu kamplarda kaldığı kaydedildi.
Filistinli mültecilerin geriye kalan 3’te ikisi ise Batı Åžeria ve Gazze Åžeridi’nin yanı sıra Filistin’e komÅŸu ülkelerdeki köy ve ÅŸehirlerde yaşıyor.
UNRWA’ya göre mülteci kampı, ev sahibi ülkenin Filistinli mültecilerin konaklaması ve ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli yapıları inÅŸa etmek üzere tahsis ettiÄŸi alanı ifade ediyor. Filistinli mülteciler, üzerinde yaÅŸadığı araziyi mülk edinme hakkına sahip deÄŸil.
Filistinlilerden mülteci statüsündekilere hizmet verme faaliyetleriyle yetinen UNRWA, kendisine tahsis edilen kampların dışında da mültecilerin eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını karşılayacak okul ve sağlık merkezlerini işletiyor.
Filistinli mülteciler, kamplarda yoksulluk, nüfus yoğunluğu ve yetersiz altyapıyla karakterize edilen sosyal ve ekonomik bir hayat yaşıyor.
Topraklarından 75 yıl önce göçe zorlanan Filistinli mültecilerin bir kısmı zamanla Körfez ve diğer Arap ülkelerinin yanı sıra ABD ve Avrupa ülkelerine dağıldı.
UNRWA’nın faaliyet bölgeleri dışına çıkan mültecilerin sayısına dair net bir bilgi olmamakla birlikte, dünyanın farklı bölgelerinde yaÅŸayan Filistinlilerin sayısının 800 bini bulduÄŸu belirtiliyor.
Batı Åžeria, Gazze Åžeridi, Ãœrdün, Lübnan ve Suriye’de Filistinli mültecilere saÄŸlık, eÄŸitim ve sosyal yardım hizmetleri sunan UNRWA’ya ait bin 300 tesis bulunuyor.
UNRWA, Kasım 2022’de Filistinli mülteciler arasındaki yoksulluÄŸun yüzde 90 civarında olduÄŸunu açıklamıştı.
UNRWA’da mali kriz
Topraklarından göç etmek zorunda kalan Filistinlilere geçici yardım sunmak amacıyla BM Genel Kurulu’nun 302 sayılı kararı gereÄŸi 8 Aralık 1949’da kurulan UNRWA, saha çalışmalarına 1950 yılının mayıs ayında baÅŸladı.
Avusturya’nın baÅŸkenti Viyana ve Ãœrdün’ün baÅŸkenti Amman’da olmak üzere 2 ana merkezi ve yardım yaptığı bölgelerde ÅŸubeleri bulunan kurumun, Filistin meselesine adil bir çözüm bulunana kadar her 3 yılda bir görev süresi yenileniyor.
UNRWA’nın birkaç yıldan beri yaÅŸadığı mali kriz sebebiyle Filistinli mültecilere hizmetlerinde düşüş görülüyor.
BirleÅŸmiÅŸ Milletler, Filistinli mültecilerin topraklarına geri dönmeleri gerektiÄŸini kabul ediyor. BM Genel Kurulu bunu ÅŸart koÅŸan bir dizi karar yayınladı. Mültecilerle ilgili araÅŸtırmalarda uzman Cabir Süleyman, BM Genel Kurulu’nun Filistinli mültecilerin topraklarına geri dönüş hakkını teyit eden yaklaşık 50 karar çıkardığını belirtti.
