Bu yıl meydana gelecek iki güneÅŸ tutulmasından ilki 8 Nisan’da Meksika, ABD’nin doÄŸu bölgeleri ve güneydoÄŸu Kanada’dan görülebilecek. DiÄŸer gökyüzü olayların da tarihleri belli.
Merhaba Haber Merkezi
GüneÅŸ tutulmalarının yanı sıra 2024’te gökyüzünde 2 Ay tutulması, 4 süper Ay, 12 dolunay ve 10’dan fazla gök taşı yaÄŸmuru görülecek, yıl boyunca bazı gezegenler teleskop olmaksızın izlenebilecek.
2024’te yaÅŸanacak astronomik olayları ve gözlemlenebilecek gök cisimleri hakkındaki bilgileri derlendi.
AA’da yer alan habere göre, Türkiye’den GüneÅŸ ve Ay tutulmalarından sadece biri görülebilecek, gök taşı yaÄŸmurları ve süper Aylar izlenebilecek.
GüneÅŸ Sistemi’nin ilk gezegeni Merkür, ocak ayının ilk günlerinden itibaren gökyüzünde en yüksek konumuna eriÅŸti. Bu dönemde Dünya ile GüneÅŸ arasından geçecek Merkür, Türkiye’den 8 Ocak gün doÄŸumu öncesinde hilal ÅŸeklinde izlenebildi.
Yılın ilk dolunayı yani “Kurt Dolunayı” 25 Ocak’taydı, bir sonraki dolunay da 24 Åžubat’ta görülecek.
“Kar Ayı” adı da verilen dolunay, Ay’ın dünyaya en uzak mesafede (yaklaşık 405 bin kilometre) olması dolayısıyla “Mikro Ay” olarak adlandırılıyor.
Güneş tutulmaları
Ay’ın, Dünya ile GüneÅŸ arasından geçmesiyle oluÅŸan GüneÅŸ tutulmalarının ilki 8 Nisan’da meydana gelecek. Türkiye’den gözlemlenemeyecek tam GüneÅŸ tutulması, Meksika, ABD’nin doÄŸu bölgeleri ve güneydoÄŸu Kanada’dan izlenebilecek.
Åžili ve Arjantin’in güneyinden görülebilecek ikinci tutulma, halkalı güneÅŸ tutulması ÅŸeklinde 2 Ekim’de gerçekleÅŸecek ve Türkiye’den izlenemeyecek.
Ay tutulmaları
2024’ün ilk Ay tutulması 25 Mart’ta, 20 Mart Bahar Ekinoksu (gündüz-gece eÅŸitliÄŸi) sonrasındaki “Solucan Ay” esnasında yarı gölgeli tutulma ÅŸeklinde yaÅŸanacak. Kıta Amerika, Antarktika, Alaska ve kuzeydoÄŸu Rusya’dan izlenebilecek tutulma, Türkiye’den görülemeyecek.
Ä°kinci Ay tutulması da 18 Eylül’de saat 05.14’te baÅŸlayıp 06.16’da bitecek ve parçalı tutulma ÅŸeklinde gerçekleÅŸecek. Bu tutulma, Kıta Amerika, Antarktika, Afrika, Avrupa, Batı Asya ve güneybatı Rusya’dan seyredilebilecek. Türkiye de bu gök olayına ÅŸahit olacak bölgelerin içinde yer alacak.
“Süper Ay”lar
Ay’ın Dünya’ya en yakın mesafelerde bulunduÄŸu dönemlerde oluÅŸan “süper Ay”lardan ilki olan, adını Kuzey Amerika göl ve nehirlerinde bulunan Mersin balığından alan “Mersin Balığı Süper Ayı” (Sturgeon Moon), 19 AÄŸustos’ta görülecek. Bu dolunaya aynı zamanda “Mavi Ay” adı da veriliyor.
Sonbahar Ekinoksu’na (22 Eylül) en yakın dönemde medyana gelen ikinci süper Ay, “Hasat Dolunayı” (Harvest Moon) adını taşıyor ve 18 Eylül’de gözlenebilecek.
Üçüncü süper Ay, 17 Ekim’de görülecek ve “Avcı Ayı (The Hunter’s Moon)” olarak adlandırılıyor.
Yılın son süper Ay’ı da 15 Kasım’da gözlenebilecek. Söz konusu dolunay, “Kunduz Dolunayı (Beaver Moon)” adını taşıyor.
Meteor yağmurları
4 Ocak’ta Quadrantid (Dörtlük) Gök Taşı YaÄŸmuru izlenebildi.
Quadrantid Meteor YaÄŸmuru, her yıl 12 Aralık-12 Ocak’ta gerçekleÅŸiyor ancak en yoÄŸun noktasına bu yıl 4 Ocak’ta ulaşıldı. Saatte yaklaşık 120 meteorun izlenebileceÄŸi meteor yaÄŸmuru, ışık kirliliÄŸinin az olduÄŸu yerlerde ÅŸafaktan önce ve gün batımından sonra gözlemlenebilecek.
Ocaktaki Quadrantid (Dörtlük) Meteor YaÄŸmuru sonrasında 21-22 Nisan’da Lyrid (Lir) gök taşı yaÄŸmurları, Türkiye’den de izlenebilecek. En yoÄŸun noktasında yaÄŸmuru izleyenler, saatte 18’e kadar “yıldız kayması” izleyebilecek.
2024’ün sonraki dönemlerinde de 5-6 Mayıs’ta Eta Aquarid (Eta Kova), 30 Temmuz’da Delta Aquarid (Delta Kova), 12-13 AÄŸustos’ta Perseid (Perse) gök taşı yaÄŸmurları meydana gelecek.
Ekim-kasım dönemi de gök taşı yaÄŸmurları açısından oldukça zengin. 8-9 Ekim’de Drakonid (Ejderha), 21-22 Ekim’de Orionid (Avcı), 12 Kasım’da Taurid (BoÄŸa), 17-18 Kasım’da Leonid (Aslan), 21 Kasım’da Alfa Monocerodit (Tekboynuz) gök taşı yaÄŸmurları gözlenebilecek.
Gök taşı yaÄŸmurları, 13-14 Aralık’ta Geminid (Ä°kizler) Gök Taşı YaÄŸmuru’yla son bulacak. Bu gök taşı yaÄŸmurlarında saatte 15 ila 120 meteor görülebilecek.
Diğer gökyüzü olayları
23-24 Nisan’da ilkbaharın ikinci dolunayı “Pembe Ay” adını alıyor ve teleskopla bakıldığında pembe-turuncu tonlarında görülebiliyor.
“Çiçek Dolunayı” 22-23 Mayıs’ta izlenecek, bu dolunaya “Mısır Ekimi Ay’ı” veya “Süt Ay’ı” adları da veriliyor.
Yaz gün dönümü (solstis) bu yıl 20 Haziran’da, kış gün dönümü 21 Aralık’ta gerçekleÅŸecek.
21-22 Haziran’da gözlemciler, gökyüzünde “Çilek Ay” denilen dolunayı izleyebilecek.
Merkür, Mars ve Uranüs, temmuzda gece boyu görülebilecek. Merkür, gün batımından hemen sonra belirgin ve oldukça parlak olacak.
Mars ve Uranüs ise “kavuÅŸum” olarak bilinen olay sırasında gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Dünya’dan yakın görünmesine raÄŸmen iki gezegen arasındaki mesafe, 1 milyar 600 milyon kilometreden fazla olacak.
Temmuzda gözlemlenebilecek bir diÄŸer gökyüzü olayı da “Buck (erkek geyik)” dolunayı. Söz konusu dolunay, “Gök Gürültüsü (Thunder)” veya “Saman (Hay) Ay”ı olarak da adlandırılıyor.
8 Eylül’de Satürn, gökyüzünde Dünya’ya en yakın konumuna gelecek ve çıplak gözle bile sarı rengiyle ayırt edilebilecek ancak kaya ve buzdan oluÅŸan halkalarının ve 83 uydusundan bazılarının görülmesi için teleskop veya dürbün gerekecek.
Eylülün bir diÄŸer göze çarpan gökyüzü olayı, 20 Eylül’de Neptün’ün Dünya’ya en yakın mesafeye gelmesi. Dünya, yörüngesinde ilerlerken 20 Eylül’de GüneÅŸ’le Neptün arasına girecek ve iki gezegen arasındaki mesafe 4,3 milyar kilometreye düşecek. Gökyüzünde çok küçük bir nokta olan mavi gezegeni daha iyi görebilmek için teleskop lazım olacak.
12 Ekim ve izleyen haftada “C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS)” kuyruklu yıldızı, Dünya’nın yakınından geçecek. Dünya için bir tehdit oluÅŸturmayacağı düşünülen kuyruklu yıldızın, Dünya’ya yaklaÅŸmadan önce GüneÅŸ’in etkisiyle eriyip yok olma ihtimali de var.
Aralık ayının önemli astronomi olaylarından birisi de Jüpiter’in Dünya’ya en yakın konuma gelmesi. 6 Aralık’ta Jüpiter ile Dünya arasındaki uzaklık, yaklaşık 610 milyon kilometre olacak. Bu dönemde Jüpiter, gökyüzünde diÄŸer yıldızlar kadar parlak görülecek ancak gezegenin 95 uydusundan bazılarını görebilmek için teleskop veya dürbün gerekli olacak.
Aralıkta akşam karanlığı ile şafak arasında Venüs, Mars ve Neptün de değişen zamanlarda gözlemlenebilecek.
