Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA), Ä°srail’in 13 Haziran’da yaptığı saldırılardan bu yana Ä°ran’daki “nükleer silah yapımına yakın seviyede” zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum stoklarının durumunu teyit edemediÄŸi bildirildi.
UAEA’nın üye ülkelerle paylaÅŸtığı ve Associated Press’in (AP) de ulaÅŸtığı gizli raporda, Ä°ran’ın zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum stoklarına iliÅŸkin bilgi verildi.
Raporda, Ä°srail’in 13 Haziran’da Ä°ran’a baÅŸlattığı saldırılardan bu yana Ä°ran’ın, “silah yapımına yakın seviyede” zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum stoklarının doÄŸrulanamadığı belirtildi.
Tahran’ın, nükleer stokları hakkında bilgi paylaÅŸmaya çağırıldığı raporda, söz konusu zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum stoklarının “acilen ele alınması gerektiÄŸi” vurgulandı.
Raporda, “Bu tür bir raporun sunulması, Ajansın Ä°ran’da güvenlik önlemlerine tabi nükleer malzemelerin barışçıl nükleer faaliyetlerde kullanıldığını ve güvenlik önlemlerine tabi tesislerin kötüye kullanılmadığını garanti etmesi için vazgeçilmezdir.” ifadeleri kullanıldı.
UAEA’nın eylülde yayımladığı raporda, Ä°srail’in 13 Haziran’da baÅŸlattığı saldırılardan önce Ä°ran’ın nükleer silah yapımına yakın seviyede zenginleÅŸtirilmiÅŸ uranyum stoklarını daha da artırdığı belirtilmiÅŸti.
Raporda, 13 Haziran itibarıyla Ä°ran’ın yüzde 60’a kadar zenginleÅŸtirilmiÅŸ 440,9 kilogramlık uranyum stokunun bulunduÄŸu, bunun, Ajansın mayıs ayındaki son raporunda belirtildiÄŸinden 32,3 kilogram fazla olduÄŸu kaydedilmiÅŸti.
Ä°ran’a BM yaptırımlarının geri getirildiÄŸi süreç
Ä°ngiltere, Fransa ve Almanya, ABD’nin tek taraflı çekilmesinden sonra uygulanmayan 2015’teki nükleer anlaÅŸmada yer verilen ve “snapback” olarak adlandırılan, Ä°ran’a anlaÅŸmayı ihlal ettiÄŸi gerekçesiyle BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) yaptırımlarını yeniden getirme imkanına sahip mekanizmayı 28 AÄŸustos 2025’te iÅŸletme kararı almıştı.
Nükleer anlaÅŸmanın taraflarından Rusya ve Çin ise BirleÅŸmiÅŸ Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) Ä°ran ile ortak gönderdikleri mektupta, Avrupalı ülkelerin Ä°ran’a BM yaptırımlarını geri getirebilecek “snapback” mekanizmasını iÅŸletme kararının “hukuken geçersiz” ve “mantıksız” olduÄŸunu savunmuÅŸtu.
Ä°ran, süreci durdurabilmek için Ä°srail ve ABD’nin saldırıları sonrasında askıya aldığı denetimlerin yeniden baÅŸlamasını saÄŸlayacak ÅŸekilde UAEA ile 9 Eylül 2025’te Kahire’de anlaÅŸmaya varmış ancak Avrupa ülkeleri tarafından olumlu karşılanan bu adım yeterli görülmemiÅŸti.
Ä°ran DışiÅŸleri Bakanı Abbas Erakçi, 12 Eylül’de Ä°ran’ın bu durumda Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi AnlaÅŸması’ndan (NPT) çekilmek dahil adımlar atabileceÄŸini söylemiÅŸti.
Tahran’a BM yaptırımlarını kaldıran 2231 sayılı BMGK kararında yer alan snapback mekanizmasının iÅŸletilmesinin ardından süreç, Ä°ran ile Avrupa arasında yapılan görüşmelerde sonuç çıkmayınca 28 Eylül 2025’te gece yarısı sona ermiÅŸ ve Ä°ran’a BM yaptırımları otomatik olarak yeniden yürürlüğe girmiÅŸti.
Ä°ran, 18 Ekim 2025 itibarıyla BMGK’nin 2015’teki nükleer anlaÅŸmayı destekleyen 2231 sayılı kararının sona erdiÄŸini ve bu tarihten itibaren nükleer faaliyetlerine iliÅŸkin hiçbir BM kısıtlamasının geçerli olmadığını savunarak ülkenin nükleer dosyasının da BMGK gündeminden çıkarılması çaÄŸrısında bulunmuÅŸtu.
