Uluslararası “World Weather Attribution” giriÅŸiminin yayımladığı raporda, insan kaynaklı iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin Libya’da sel felaketini 50 kat daha olası hale getirdiÄŸi bildirildi.
Ä°klim deÄŸiÅŸikliÄŸinin aşırı hava olayları üzerindeki etkisini inceleyen uluslararası “World Weather Attribution” giriÅŸimi, Libya, Türkiye, Ä°spanya, Yunanistan ve Bulgaristan’ın da aralarında bulunduÄŸu Akdeniz ülkelerinde son dönemde yaÅŸanan sel felaketlerine iliÅŸkin rapor yayımladı.
Raporda Yunanistan, ABD, Hollanda, Almanya ve Ä°ngiltere’den uzman ve araÅŸtırmacılar, insan kaynaklı iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin sele neden olan ÅŸiddetli yağışların olasılığını ve yoÄŸunluÄŸunu ne ölçüde deÄŸiÅŸtirdiÄŸine odaklandı.
AraÅŸtırmanın sonuçlarının paylaşıldığı raporda, eylülün ilk iki haftası boyunca, Hollanda merkezli bir blokaj yüksekliÄŸinin etrafında oluÅŸan alçak basınç sistemlerinin neden olduÄŸu saÄŸanakların Akdeniz’deki birçok ülkede etkili olduÄŸu belirtildi.
Ä°spanya’da 3 Eylül’de birkaç saatte yaÄŸan saÄŸanak yaÄŸmuru, 4-7 Eylül’de Yunanistan ve Bulgaristan’da “Daniel” alçak basınç sisteminin neden olduÄŸu ÅŸiddetli yaÄŸmur ve sellerin izlediÄŸi kaydedilen raporda, 10 Eylül’de ise Libya’da aşırı yağışların ardından yıkıcı sellerin meydana geldiÄŸi bildirildi.
Raporda, üç ayrı yağış olayının da ÅŸiddetli sellere neden olduÄŸu, yerleÅŸim yerlerini sular altında bıraktığı, binlerce kiÅŸinin evsiz kaldığı, Bulgaristan’da en az 4, Ä°spanya’da 6, Türkiye’de 7 ve Yunanistan’da 17 kiÅŸinin ölümüne neden olduÄŸu ifade edildi.
Ayrıca sadece Libya’nın Derne kentinde 3 bin 958, ülkenin diÄŸer bölgelerinde ise 170 kiÅŸinin hayatını kaybettiÄŸinin teyit edildiÄŸi, iki büyük barajın patlaması sonucu ise 10 binden fazla kiÅŸinin halen kayıp olduÄŸu belirtilen raporda ÅŸunlar kaydedildi:
“Ä°spanya, Yunanistan, Türkiye, Bulgaristan ve Libya’da meydana gelen ÅŸiddetli sel felaketi Ä°spanya’da 24 saatten kısa sürede yaÄŸan çok ÅŸiddetli yağışlardan kaynaklanırken Libya’da 24 saat, Yunanistan ve Türkiye’de ise 4 gün kadar sürdü. Libya’daki olayın büyüklüğü daha önce kaydedilen olayların çok dışında. Yunanistan ile Bulgaristan ve Türkiye’nin bazı bölgelerini içeren geniÅŸ bölge için, insan kaynaklı iklim deÄŸiÅŸikliÄŸinin yaÅŸanan bu olayları 10 kata kadar daha olası ve yüzde 40’a kadar daha ÅŸiddetli hale getirdiÄŸi sonucuna vardık. Ä°nsan kaynaklı iklim deÄŸiÅŸikliÄŸi, Libya’da sel felaketini 50 kata kadar daha olası ve yüzde 50’ye kadar daha ÅŸiddetli hale getirdi.”
Yunanistan’da, “AB’de ÅŸimdiye kadar kaydedilen en büyük yangın”
Raporda, Yunanistan’da bu yazın, “Avrupa BirliÄŸi’nde (AB) ÅŸimdiye kadar kaydedilen en büyük yangın” dahil aşırı sıcak hava dalgaları ve yangınlarla geçtiÄŸi daha sonra ülkenin merkezini harap eden “Daniel” fırtınasının meydana geldiÄŸi hatırlatıldı.
Ayrıca ülkedeki ormansızlaşma ve nispeten yüksek kentleşme oranlarının zamanla araziyi değiştirerek sele maruz kalan insan ve varlık sayısını artırdığı, yağmur suyu drenajını azalttığı aktarıldı.
Libya’daki çatışma ülke çapında koordinasyonu da sınırlandırıyor
Raporda Libya’daki sel felaketine iliÅŸkin yer alan deÄŸerlendirmede ise “Libya’da devam eden çatışma ve devletin kırılgan yapısı, baraj altyapısının zaman içinde bakımsız kalmasına ve bozulmasına katkıda bulunarak selin ve bunun sonucunda ortaya çıkan etkileri artırdı.” tespitine yer verildi.
Libya’daki çatışmanın, su kıtlığı, sıcaklık ve sel gibi ülkenin karşı karşıya olduÄŸu bir dizi iklim sorununda ülke çapında uyum planlamasını ve koordinasyonu da sınırladığı iÅŸaret edilerek ÅŸu tespitte bulunuldu:
“Bu felaket aynı zamanda altyapının sadece bugünün ya da geçmiÅŸin iklimine göre deÄŸil, geleceÄŸe göre de tasarlanması ve sürdürülmesi gerektiÄŸine iÅŸaret etmektedir. Libya’da bu durum, ortalama yağış miktarındaki uzun vadeli düşüşü ve aynı zamanda meydana gelen ÅŸiddetli yağış olayı gibi aşırı yağışlardaki artışı hesaba katmak anlamına geliyor ki özellikle krizlerle boÄŸuÅŸan bir ülke için bu zorlu bir ihtimal.”
