Türkiye’de Aralık 2025 sonu itibarıyla “.TR AÄŸ Bilgi Sistemi” (TRABÄ°S) kayıtlarında yer alan “.tr” uzantılı aktif alan adı sayısı 1,3 milyonu buldu.
UlaÅŸtırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve Ä°letiÅŸim Kurumunun (BTK) pazar verilerinden yaptığı derlemeye göre “.tr” alan adları yönetimi 1991’den itibaren Orta DoÄŸu Teknik Ãœniversitesi (ODTÃœ) tarafından yapılmaya baÅŸlandı. 2008’de çıkarılan 5809 sayılı Elektronik HaberleÅŸme Kanunu ile internet alan adlarının tahsisini yapacak kurum veya kuruluÅŸun tespiti ile alan adı yönetimine iliÅŸkin usul ve esasların UlaÅŸtırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenmesi kararlaÅŸtırıldı.
AA’nın haberine göre, bakanlık tarafından hazırlanan “Ä°nternet Alan Adları YönetmeliÄŸi” 7 Kasım 2010’da Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelikle “.tr” uzantılı alan adlarının tahsisine iliÅŸkin iÅŸ ve iÅŸlemlerin yürütülmesi yetkisi ve görevi BTK’ye verildi.
TRABİS ile yeni dönem başladı
Bu görev kapsamında BTK bünyesinde 14 Eylül 2022’de TRABÄ°S faaliyete geçti. TRABÄ°S’in geliÅŸtirilmesi kapsamında Resmi Gazete’de 10 Haziran 2023’te Ä°nternet Alan Adları TebliÄŸi’nde DeÄŸiÅŸiklik Yapılmasına Dair TebliÄŸ ile alan adları yönetimine dair ihtiyaç duyulan bazı güncellemeler BTK tarafından yapıldı. Kurul kararıyla düzenlenen “.a.tr” yapısındaki alan adlarının ilk tahsis iÅŸlemleri ile bu süreçte uygulanacak hususlara iliÅŸkin usul ve esaslar yürürlüğe girdi.
Buna göre tahsis işlemlerinde sırasıyla kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşların yürürlük tarihinde tahsisli olan alan adlarına öncelik veriliyor.
“Ä°lk gelen ilk alır” kuralı
“a.tr” yapısındaki alan adlarına iliÅŸkin iÅŸlemlerin ücretleri Kurul tarafından düzenleniyor. Buna göre, “gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr” için üretilecek alan adları ücretsiz tahsis ediliyor.
Türkiye’de TRABÄ°S öncesi dönemde yaklaşık 460 bin aktif alan bulunuyordu. TRABÄ°S’in devreye girdiÄŸi 2022 yılından itibaren yapılan tahsislerle toplam aktif alan adı sayısı 1,3 milyona ulaÅŸtı.
TRABÄ°S kayıtlarında en büyük pay 988 bin 743 ile “com.tr” uzantılı internet sitelerine ait bulunuyor. Bunu 180 bin 62 ile “.tr”, 29 bin 974 ile “org.tr”, 27 bin 386 ile “net.tr” uzantısına sahip siteler takip ediyor. Ayrıca, “.web”, “.av”, “.bel”, “.edu” gibi çeÅŸitli mesleklere yönelik alan adları da yer alıyor.
Söz konusu alan adlarını kullanan internet sitelerinin yüzde 81,2’si Türkiye’de, yüzde 6’sı Almanya’da, yüzde 5,3’ü ABD’de, yüzde 2,1’i Fransa’da, yüzde 1,6’sı Hollanda’da, yüzde 0,9’u Kanada’da, yüzde 0,7’si Ä°ngiltere’de ve yüzde 2,2’si diÄŸer ülkelerde barındırılıyor.
Alan adı uyuşmazlıkları çözüm merkezinde gideriliyor
Ä°nternet Alan Adları YönetmeliÄŸi kapsamında “UyuÅŸmazlık Çözüm Mekanizması”nın (UÇM) iÅŸletilmesine iliÅŸkin usul ve esaslar da BTK tarafından düzenlendi.
“.tr” uzantılı alan adlarıyla ilgili uyuÅŸmazlıkların hızlı, etkin ve adil bir ÅŸekilde çözüme kavuÅŸturulması için hizmete sunulan TR Alan Adları UyuÅŸmazlık Çözüm Merkezi, alan adlarının tahsisi, kullanımı veya ihlali nedeniyle ortaya çıkan anlaÅŸmazlıklarda alternatif çözüm yolları sunuyor.
Bu kapsamda hizmet veren Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, mahkemeye gitmeden uyuşmazlıkların çözümünü hedefliyor.
