2022 Dünya Hava KirliliÄŸi Raporu’na göre, dünyada havası en kirli ülkelerin başında Çad, Irak, Pakistan, Bahreyn ve BangladeÅŸ geldi.
Hava kirliliÄŸi her yıl 7 milyon kiÅŸinin ölümüne neden olurken, dünya nüfusunun neredeyse tamamı “kaliteli havadan” mahrum hayatını sürdürüyor.
“Mavi Bir Gökyüzü için Temiz Hava Günü” kapsamında, AA muhabiri hava kirliliÄŸine iliÅŸkin verileri derledi.
Dünyada kamuoyu bilincini artırmak ve hava kalitesini iyileÅŸtirmeye yönelik çalışmaları teÅŸvik etmek için 2019’dan bu yana 7 Eylül “Mavi Bir Gökyüzü için Temiz Hava Günü” olarak kutlanıyor.
2022 Dünya Hava KirliliÄŸi Raporu’na göre, dünyada havası en kirli ülkelerin başında Çad, Irak, Pakistan, Bahreyn ve BangladeÅŸ geldi. Havası en temiz ülkeler ise Guam, Fransız Polinezyası ve Bermudalar olarak sıralandı.
Dünya genelinde hava kirliliÄŸi en yüksek olan ÅŸehir Tayland’ın Chiang Mai kenti olarak gösterildi.
Avrupa Ä°statistik Ofisinin (Eurostat) 2022 verilerine göre, Avrupa’da havası en kirli ülke Bosna Hersek olarak tespit edilirken, bu ülkeyi Kuzey Makedonya ve Sırbistan takip etti.
Dünyadaki 101 ülkenin hava kalitesini canlı olarak takip eden Ä°sviçre merkezli IQ Air’in yayımladığı raporda da Avustralya, Estonya, Finlandiya, Grenada, Ä°zlanda ve Yeni Zelanda, dünyanın en temiz havasına sahip ülkeleri arasında gösterildi.
Hava kirliliği her yıl 7 milyon kişinin ölümüne sebep oluyor
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 2020 verilerine göre, hava kirliliği dünya genelinde her yıl 7 milyon kişinin ölümüne neden oluyor. Bu sayı, hava kirliliğinin neden olduğu can kayıplarının sigara ve kötü beslenme kaynaklı ölümlerle aynı seviyede olduğuna işaret ediyor.
Avrupa Çevre Ajansı (AÇA) ise 2020’de Avrupa BirliÄŸi (AB) genelinde 238 bin kiÅŸinin “havadaki küçük parçacıkların” neden olduÄŸu kirlilik nedeniyle yaÅŸamını “erken” yitirdiÄŸini açıkladı.
AÇA, aynı zamanda, hava kirliliÄŸinin, Avrupa’da her yıl 18 yaşı altında 1200’den fazla çocuk ve gencin ölümüne neden olduÄŸunu kaydetti.
DSÖ standartlarına göre, bir bölgedeki havanın “temiz solunabilen hava” olması için ince partikül madde (PM2,5) deÄŸerinin metreküp başına en fazla 5 mikrogram olması gerekiyor.
DSÖ’nün 2022’de yayımladığı bir raporda, dünya nüfusunun yüzde 99’unun, kaliteli hava standartlarının gerisinde ve insan saÄŸlığını tehdit edici koÅŸullarda hayatını sürdürdüğü vurgulandı.
Raporda, incelenen ülke ve ÅŸehirlerin tamamında havanın, vücuda zarar verici oranda ince parçacıklı madde ve azot dioksit içerdiÄŸi, bu elementlerin en fazla “orta ve düşük gelirli ülkelerdeki” havada bulunduÄŸu bilgisi paylaşıldı.
Havadaki zararlı parçacıklı madde miktarını ölçen PM2,5 ve PM10 oranlarının yaklaşık 2 bin şehirde son 11 yılda 6 kattan fazla yükseldiği kaydedilen raporda, bu parçacıklı maddelerin solunum yoluyla akciğer ve kan dolaşımına girerek felç ve solunum hastalıklarına yol açabileceği bildirildi.
DSÖ, söz konusu raporda, önlenebilir çevre sorunlarının dünyada yılda 13 milyondan fazla kişinin ölümüne yol açtığı verisini de paylaştı.
Hava standartları karşılanırsa insan ömrünün 2,3 yıl artması mümkün
Chicago Üniversitesi Enerji Politikası Enstitüsü (EPIC) tarafından yayımlanan Hava Kalitesi Yaşam Endeksi (AQLI) raporunda da hava kirliliğinin insan ömrüne etkileri incelendi.
Raporda, tüm ülkelerin DSÖ’nün hava kirliliÄŸi standartlarını karşılamasıyla ortalama insan ömrünün 2,3 yıl uzayabileceÄŸi; bunun, dünya nüfusuna 17,8 milyar yaÅŸam yılı ekleyebileceÄŸi aktarıldı.
Hava kirliliÄŸinin insan yaÅŸamına yönelik en büyük dış tehdit olmaya devam ettiÄŸi vurgulanan raporda, bunun en fazla Güney Asya’da ölümlere neden olduÄŸu ifade edildi.
Raporda BangladeÅŸ, Hindistan, Nepal ve Pakistan’da mevcut kirlilik seviyesinin devam etmesinin buralarda insan ömrünü ortalama 5 yıl düşürebileceÄŸine dikkat çekildi.
2022 Dünya Hava KirliliÄŸi Raporu’na göre, Türkiye, dünya hava kirliliÄŸi sıralamasında 45’inci sırada bulunuyor.
