“Apollo 17” misyonuyla Ay’a son mürettebatlı yolculuÄŸu yapan NASA, “Artemis Programı”yla astronotları tekrar Dünya’nın uydusuna göndermeyi planlıyor
Amerikalı astronot Neil Armstrong’un “Ä°nsan için küçük, insanlık için büyük bir adım” diyerek 1969’da Ay’a ilk kez ayak basmasının üzerinden geçen 55 yılın ardından Dünya’nın uydusunun karanlık güney kutbundaki bilinmeyenleri gün yüzüne çıkarmayı hedefleyen misyonlar, 2024 yılında da hız kesmeden devam edecek.
Dünya, 2023’te OSIRIS-REx uzay aracının “Bennu” adlı asteroitten örnek topladıktan sonra 7 yıl süren yolculuÄŸunu tamamlayarak Dünya’ya dönmesi ve Hindistan’ın “Chandrayaan-3 Programı” kapsamında Ay’ın güney kutup bölgesinde inceleme yapması gibi önemli uzay misyonlarına tanık oldu.
Ay’a dönüş projesi olarak bilinen “Artemis Programı” gibi Ay’ın bilinmeyenlerini keÅŸfetmeye yoÄŸunlaÅŸacak uzay misyonlarıyla 2024, uzay keÅŸifleri ve araÅŸtırmaları açısından heyecan verici bir yıl olacak.
ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA) ve Çin Ulusal Uzay İdaresinin (CNSA) bu yılki Ay misyonlarına dair bilgileri derlendi.
Artemis II
Armstrong’un “Bir insan için küçük, insanlık için büyük bir adım” sözleriyle Ay’a ayak basan ilk kiÅŸi olduÄŸu “Apollo 11” misyonuyla 1969’da tarih yazan ve 1972’de “Apollo 17” misyonuyla Ay’a son kez insanlı uçuÅŸ yapan NASA, “Artemis Programı”yla astronotları yeniden Ay’a göndermeyi hedefliyor.
Programın ilk aÅŸaması “Artemis I”, Orion uzay aracının Ay yörüngesinde bir turu tamamlayıp Pasifik Okyanusu’na baÅŸarıyla inmesiyle toplam 25 gün sürerek Aralık 2022’de sona erdi.
Orion uzay aracının ilk mürettebatlı misyonu “Artemis II” görevinde ise astronotların Ay’a iniÅŸ yapmadan Dünya’ya dönmesi planlanıyor.
4 astronotun 10 gün sürecek 10 bin 300 kilometrelik Ay yolculuÄŸunu kapsayan misyon, Kasım 2024’te hayata geçecek.
Her ÅŸey planlandığı ÅŸekilde ilerlerse insanların ilk defa Ay’ın güney kutbunu inceleyeceÄŸi programın son aÅŸaması “Artemis III” misyonunun da önü açılacak.
Öte yandan, yüzeydeki su buzu ve diÄŸer muhtemel kaynakları inceleyecek NASA’nın bir diÄŸer Ay projesi “VIPER”ın da bu yılın son aylarında Ay yüzeyine iniÅŸ yapmak üzere uzaya gönderilmesi öngörülüyor.
CLPS
“Artemis Programı” çerçevesinde yapılacak mürettebatlı yolculukların yanı sıra NASA, Ay’ın robotlar yardımıyla keÅŸfi için de kapsamlı planlara sahip.
NASA, 2024’te ana amaçlarından biri Ay’daki kaynakları yakıt olarak kullanma olanaklarını araÅŸtırmak olan “Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) Programı” kapsamında Ay’a 4 araç gönderecek.
SLIM
Japonya’nın Ay yüzeyine hassas iniÅŸ teknolojilerini test etmeyi hedefleyen “Ay’ı AraÅŸtırmak için Akıllı Ä°niÅŸ Aracı (SLIM)”, JAXA ve NASA’nın galaksilerin hızını ve yapısını incelemek üzere baÅŸlattığı “X-Ray Görüntüleme ve Spektroskopi Misyonu” (XRISM) kapsamında Eylül 2023’te uzaya fırlatıldı.
Aralık 2023’te yörüngeye baÅŸarılı ÅŸekilde giren “SLIM”in Ay’a doÄŸru alçalışının 20 Ocak’ta baÅŸlaması bekleniyor.
Mitsubishi Electric üretimi 700 kilogram ağırlığındaki iniş aracı, taşıdığı sonda vasıtasıyla Ay yüzeyinde hareket edebilecek.
Japonya’nın Ay’a iliÅŸkin elde edeceÄŸi veriler, “Artemis” programında kullanılacak.
Çang’ı 6
“Çin Ay KeÅŸif Programı” (CLEP) çerçevesinde 2030’a kadar tamamlanması planlanan insansız keÅŸif misyonlarıyla Ay’ın karanlık yüzünden kaya ve toprak örnekleri toplamayı hedefleyen Çin Ulusal Uzay Ä°daresi (CNSA), “Çang’ı 6” keÅŸif aracını mayısta uzaya göndermeyi planlıyor.
“Çang’ı 6”, Fransa, Ä°talya, Pakistan ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) için aralarında negatif iyon ve gaz detektörlerinin olduÄŸu bazı araÅŸtırma enstrümanlarını da Ay’a taşıyacak.
Öte yandan, keÅŸif aracının Ay’ın uzak yüzüyle iletiÅŸiminin saÄŸlanması için geliÅŸtirilen “Çüeçiao-2 (SaksaÄŸan Köprüsü-2)” aktarım uydusunun da 2024’ün ilk yarısında uzaya fırlatılması hedefleniyor.
Çin Ä°nsanlı Uzay Programı Ajansı (CMSA), “Çang’ı” görevlerine ek olarak Ay’a 2030’dan önce astronot göndermeyi planlıyor. (AA)
