Bilim insanları, Cassiopeia adlı takımyıldızın yakınlarında, MS 1181’de patlayan, 6 ay süreyle gökyüzünde Satürn kadar parlak görünen süpernovanın oluÅŸturduÄŸu küresel bulutsunun merkezinde, sıcak beyaz cüce veya “zombi yıldız” bulunduÄŸunu tespit etti
Bilim insanları, Kraliçe veya Koltuk (Cassiopeia) adlı takımyıldızın yakınlarında, milattan sonra (MS) 1181’de patlayan, 6 ay süreyle gökyüzünde Satürn kadar parlak görünen süpernovanın oluÅŸturduÄŸu küresel bulutsunun merkezinde, sıcak bir beyaz cüce veya “zombi yıldız” bulunduÄŸunu tespit etti.
CNN’in haberine göre, teleskobun icadından önceki dönemlere tarihlenen birkaç süpernovadan biri olan ve “SN 1181” olarak adlandırılan süpernova, Çin ve Japon tarihi kayıtlarında, geçici süre göründüğü için “konuk yıldız” olarak geçiyor.
Astronomlar, yaptıkları araÅŸtırmada, Dünya’dan 7 bin ışık yılı uzaklıktaki süpernovanın ilk patlamadan bugüne kadarki evriminin bilgisayar modelini oluÅŸturdu.
AraÅŸtırma ekibi, modeli, halen görülebilen dev gaz ve toz bulutu olan bulutsunun arÅŸivdeki teleskop gözlemleriyle karşılaÅŸtırdı ve “SN 1181″in nadir görülen “Tip Iax” türünde, iki beyaz cüce yıldızın çarpışmasıyla meydana gelen bir termonükleer patlama olduÄŸunu tespit etti.
“SN 1181” Samanyolu Galaksisi’ndeki tek örnek
“Tip Iax” türü süpernovalar, “Tip Ia” denilen ve ikili yıldız sistemlerinde meydana gelen süpernovaların nadir bir türü. Söz konusu süpernova, “Tip Ia”dan daha güçsüz ve sönük oluyor ve patlamadan geriye bir “zombi yıldız” kalıyor. Bu türdeki süpernovaların bir patlamadan ziyade iki yıldızın çarpışmasıyla meydana gelen bir enerji yayılımı olduÄŸu düşünülüyor.
AraÅŸtırmanın baÅŸyazarı, Tokyo Ãœniversitesinden astronomi doktora öğrencisi Takatoshi Ko, halihazırda bu tür süpernovalar için 20 ila 30 aday olduÄŸunu ancak “SN 1181″in Samanyolu Galaksisi’ndeki tek örnek olduÄŸunu belirtti.
Çalışmada, önceki çalışmalarda tespit edilen ancak nedeni açıklanamayan yüksek hızlı yıldız rüzgarının, 20 yıl kadar önce baÅŸladığı ve merkezdeki “zombi yıldızın” yüzeyinden kaynaklandığı da tespit edildi.
Ko, bilgisayar modelinin, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) XMM-Newton Uzay Teleskobu ve ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) Chandra X-ışını Gözlemevi verileriyle tutarlı biçimde, “SN 1181″in “Tip Iax” türü süpernova olduÄŸunu gösterdiÄŸini kaydederek, oluÅŸan bulutsuda birbirinden ayrı iki ÅŸok bölgesi bulunduÄŸunu belirtti.
Merkezdeki “zombi yıldız” yeniden yanmaya baÅŸlamış olabilir
Ä°lk ÅŸok bölgesinin cüce yıldızların çarpışması sebebiyle oluÅŸan süpernova dalgasından kaynaklandığını vurgulayan Ko, yeni ortaya çıkan ÅŸok dalgasının merkezdeki “zombi yıldızın” ilk patlamadan yüzyıllar sonra, son 20-30 yıllık bir süreçte yeniden yanmaya baÅŸladığını gösteriyor olabileceÄŸini kaydetti.
Ko, “‘SN 1181’in tamamlanmamış bir patlama olan Tip Iax süpernova olması nedeniyle yıldızın yeniden alevlendiÄŸini varsayıyoruz. Sonuç olarak patlamanın püskürttüğü maddeler tamamen kaçamadı ve merkezdeki beyaz cücenin çekimsel etkisinde kaldı. Bu maddeler yerçekimi nedeniyle beyaz cücenin üzerine birikerek onun yeniden alevlenmesine neden olmuÅŸ olabilir.” ifadelerini kullandı.
Merkezde yüksek hızda dönen bir beyaz cüce tespit edilmişti
“SN 1181″in Samanyolu Galaksisi’ndaki yerini, Ä°ngiltere’deki Manchester Ãœniversitesinde astrofizik profesörü Albert Zijlstra 2021’de bulmuÅŸ ve patlamanın oluÅŸturduÄŸu bulutsunun merkezinde Dünya boyutlarında nükleer yakıtını tüketmiÅŸ, hızla dönen bir beyaz cüce olduÄŸunu tespit etmiÅŸti.
Zijlstra, merkezdeki zombi yıldızın hidrojen ve helyum içermemesinin alışılmadık bir durum olduÄŸunu ve “SN 1181″in patlamadan çok iki cüce yıldızın birleÅŸtiÄŸine kanıt olabileceÄŸini kaydetmiÅŸti.
AraÅŸtırma, “The Astrophysical Journal” dergisinde yayımlandı.
