“.TR AÄŸ Bilgi Sistemi” kayıtlarında en büyük pay 981 bin 821 ile “com.tr” uzantılı internet sitelerine ait, bunu 164 bin 528 ile “.tr”, 30 bin 62 ile “gen.tr”, 28 bin 8 ile “org.tr” uzantısına sahip siteler takip ediyor.
Türkiye’de, Eylül 2024 sonu itibarıyla TRABÄ°S (.TR AÄŸ Bilgi Sistemi) kayıtlarında yer alan toplam aktif alan adı sayısı 1 milyon 270 bini buldu.
AA’nın haberine göre, “.tr” alan adları yönetimi 1991’den itibaren Orta DoÄŸu Teknik Ãœniversitesi (ODTÃœ) tarafından yapılmaya baÅŸlandı. 2008’de çıkarılan 5809 sayılı Elektronik HaberleÅŸme Kanunu ile internet alan adlarının tahsisini yapacak kurum veya kuruluÅŸun tespiti ile alan adı yönetimine iliÅŸkin usul ve esasların UlaÅŸtırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirlenmesi kararlaÅŸtırıldı.
Bakanlık tarafından hazırlanan “Ä°nternet Alan Adları YönetmeliÄŸi” 7 Kasım 2010’da Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelikle “.tr” uzantılı alan adlarının tahsisine iliÅŸkin iÅŸ ve iÅŸlemlerin yürütülmesi yetkisi ve görevi BTK’ye verildi.
Bu görev kapsamında BTK bünyesinde TRABÄ°S (.TR AÄŸ Bilgi Sistemi) 14 Eylül 2022’de faaliyete geçti. TRABÄ°S’in geliÅŸtirilmesi kapsamında Resmi Gazete’de 10 Haziran 2023’te Ä°nternet Alan Adları TebliÄŸi’nde DeÄŸiÅŸiklik Yapılmasına Dair TebliÄŸ ile alan adları yönetimine dair ihtiyaç duyulan bazı güncellemeler BTK tarafından yapıldı. Kurul kararıyla düzenlenen “.a.tr” yapısındaki alan adlarının ilk tahsis iÅŸlemleri ile bu süreçte uygulanacak hususlara iliÅŸkin usul ve esaslar yürürlüğe girdi.
Buna göre, tahsis iÅŸlemlerinde sırasıyla kamu kurum ve kuruluÅŸları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluÅŸların yürürlük tarihinde tahsisli olan alan adlarına öncelik veriliyor. “a.tr” yapısındaki internet alan adlarıların ilk tahsis iÅŸlemlerinde TRABÄ°S tarafından, “a.gov.tr”, “a.edu.tr”, “a.tsk.tr”, “a.bel.tr”, “a.pol.tr”, “a.k12.tr” ücretsiz tahsis ediliyor.
Ardından kamu kurumu niteliÄŸinde olan meslek kuruluÅŸları, kamuya yararlı dernek ve vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve işçi veya iÅŸveren meslek kuruluÅŸlarına mevcut kullandıkları “org.tr” uzantılı alan adları baÅŸvurularına istinaden belgeli tahsis ediliyor.
“Ä°lk gelen ilk alır” kuralı uygulanacak
“a.tr” yapısındaki alan adlarına iliÅŸkin iÅŸlemlerin ücretleri Kurul tarafından düzenleniyor. Buna göre, “gov.tr, edu.tr, tsk.tr, bel.tr ve k12.tr” için üretilecek alan adları ücretsiz tahsis ediliyor.
Türkiye’de TRABÄ°S öncesi dönemde yaklaşık 460 bin aktif alan bulunuyordu. TRABÄ°S’in devreye girdiÄŸi 2022 yılından Eylül 2024 sonuna kadar 810 bin civarında alan adı tahsis iÅŸlemi gerçekleÅŸtirildi. Böylece toplam aktif alan adı sayısı 1 milyon 270 bini buldu.
TRABÄ°S kayıtlarında en büyük pay 981 bin 821 ile “com.tr” uzantılı internet sitelerine ait. Bunu 164 bin 528 ile “.tr”, 30 bin 62 ile “gen.tr”, 28 bin 8 ile “org.tr” uzantısına sahip siteler takip ediyor. Ayrıca, “.web”, “.av”, “.bel”, “.edu” gibi çeÅŸitli mesleklere yönelik alan adları da bulunuyor.
Söz konusu alan adlarını kullanan internet sitelerinin yüzde 84,5’i Türkiye, yüzde 5,3’ü ABD, yüzde 4,3’ü Almanya, yüzde 1,4’ü Fransa, yüzde 1,3’ü Hollanda, yüzde 0,8’i Kanada, yüzde 0,6’sı Ä°ngiltere ve yüzde 1,9’u diÄŸer ülkelerde barındırılıyor.
Alan adı uyuÅŸmazlıkları “TR Alan Adları UyuÅŸmazlık Çözüm Merkezi”nde gideriliyor
Ä°nternet Alan Adları YönetmeliÄŸi kapsamında “UyuÅŸmazlık Çözüm Mekanizması”nın (UÇM) iÅŸletilmesine iliÅŸkin usul ve esaslar BTK tarafından düzenlendi.
“.tr” uzantılı alan adlarıyla ilgili uyuÅŸmazlıkların hızlı, etkin ve adil bir ÅŸekilde çözüme kavuÅŸturulması için hizmete sunulan TR Alan Adları UyuÅŸmazlık Çözüm Merkezi, alan adlarının tahsisi, kullanımı veya ihlali nedeniyle ortaya çıkan anlaÅŸmazlıklarda alternatif çözüm yolları sunuyor.
Bu kapsamda hizmet veren Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi, mahkemeye gitmeden uyuşmazlıkların çözümünü hedefliyor.
Taraflar arasında bağımsız hakemler aracılığıyla karar verilmesini sağlayan merkez sayesinde, zaman ve maliyet açısından avantaj sağlanırken hak sahiplerinin mağduriyetleri de önleniyor.
UyuÅŸmazlıkların çözümünde, uluslararası standartlar ve Türkiye’deki ilgili mevzuat göz önünde bulunduruluyor.
